(درمان جراحی انواع تنگی های مجرای ادراری به صورت باز و آندوسکوپی)
نمونه عمل تنگی مجرا دکتر کسائیان نائینی
جراحی باز تنگی مجرای ادرار یا یورتروپلاستی، یکی از بهترین و موفقترین روشهای درمان تنگی مجرای ادرار یا نقص در مجرای ادرار است. یورتروپلاستی برای اصلاح جراحت (اسکار) یا نقص در مجرای ادرار (پیشآبراه) که باعث تنگی مجرا میشود، صورت میگیرد.
جراحی یورتروپلاستی برای رفع تنگی مجرا به روشهای مختلفی انجام میشود، اما جراح در همه آنها بخش تنگ یا بخشی از دهانه مجرا که مسدود شده را بر میدارد و آن را با بافت سالم یا گرافت ترمیم میکند. هدف از یورتروپلاستی، دستیابی به جریان ادرار نرمال و کاهش نشانههای تنگی مجرای ادرار است. نرخ موفقیت جراحی یورتروپلاستی بسیار بالاست و معمولاً در موارد شدید تنگی مجرای ادرار اجرا میشود.
جراحی باز تنگی مجرای ادرار (یورتروپلاستی) چیست؟
یورتروپلاستی شامل برداشتن یا بایپس بخش تنگ یا آسیب دیده مجرای ادرار و ترمیم آن با استفاده از بافت سالم، گرافت یا روشهای دیگر میشود. جراحی یورتروپلاستی معمولاً در موارد تنگی طولانی و شدیدی انجام میشود که بیماران به نتیجه مثبتی از روشهای کم تهاجمتری مثل یورتروتومی دست پیدا نکردهاند. میانگین زمانی سه تا هشت ساعت را میتوان برای جراحی یورتروپلاستی در نظر گرفت و نرخ موفقیت آن در حدود ۹۰ درصد است.
روشهای مختلف جراحی
روشهای مختلف جراحی باز تنگی مجرای ادرار یورتروپلاستی شامل موارد زیر میشود:
آمادگیهای لازم قبل از انجام جراحی
یک جلسه مشاوره قبل از جراحی، با پزشک و متخصص بیهوشی و یک جلسه پیش از پذیرش در بیمارستان خواهید داشت. به طور کلی، فاکتورهایی که باید در این جلسه مشاوره در نظر گرفت عبارتاند از:
روش انجام جراحی
متخصص اورولوژیست (یا یکی از اعضای کادر پزشکی) اقدام به مرور سوابق پزشکی و داروهای مصرفیتان مینماید و روند جراحی را برایتان توضیح میدهد تا از رضایت شما از انجام عمل مطمئن شود. متخصص بیهوشی برای بحث درباره گزینههای ممکن مثل بیهوشی کامل یا بیحسی نخاعی با شما صحبت خواهد کرد؛ معمولاً از بیهوشی کامل استفاده میشود. این یعنی شما در طول جراحی بیهوشی خواهید بود و هیچ دردی را حس نخواهید کرد. مورد دیگری که با متخصص بیهوشی درباره آن صحبت خواهید کرد، مصرف داروهای مسکن بعد از جراحی خواهد بود. مدت جراحی یورتروپلاستی با توجه به نوع روش استفاده شده و شدت تنگی مجرای ادرار متفاوت خواهد بود. یک جراحی یورتروپلاستی به صورت میانگین از ۲ تا ۸ ساعت طول میکشد. در پایان محل جراحی بخیه میشود و یک کاتتر برای سهولت تخلیه ادرار در مراحل اولیه ریکاوری، در مجرای ادرار قرار میگیرد.
مراقبتهای بعد از جراحی
بعد از جراحی به اتاق ریکاوری برده میشود و از بیهوشی بیرون میآیید. شاید احساس خواب آلودگی یا حالت تهوع داشته باشید. اگر از لوله تنفسی استفاده شده باشد، شاید در ابتدا کمی گلودرد داشته باشید. وقتی آماده بودید، به بخش برده میشوید. به طور کلی شاید لازم باشد که بیمار، چند روز (یک یا دو شب) را برای ارزیابی شرایط و اطمینان از عدم وجود مشکل، در بیمارستان بستری بماند. آنها در این مدت از مسکن و آنتیبیوتیک برای کنترل درد و پیشگیری از عفونت استفاده خواهند کرد. مدت زمان بستری در بیمارستان با توجه به نوع یورتروپلاستی، گستردگی جراحی و وضعیت کلی سلامت بیمار متفاوت خواهد بود. بیمار بعد از مرخص شدن هم باید برای ارزیابی وضعیت نقاهت و اطمینان از درستی فرایند درمان، به جراح خود مراجعه کند. دستورالعمل مراقبتهای لازم بعد از جراحی میتواند شامل موارد زیر باشد:
عوارض احتمالی جراحی یورتروپلاستی
در همه جراحی ها، صرف نظر از پیچیدگی یا مدتی که جراحی طول بکشد، احتمال بروز مشکلات پیشبینینشده وجود دارد.
به طور کل عوارض جراحی باز تنگی مجرای ادرار را میتوان به دو گروه تقسیم کرد. برخی از این عوارض ممکن است در حین جراحی و برخی بعد از جراحی بروز کنند.
لازم به ذکر است با مراجعه به پزشک باسابقه و متخصص اورولوژی ترمیمی میتوان تا حد زیادی از بروز این عوارض پیشگیری کرد.
نتایج جراحی
اکثر بیماران از نتیجه جراحی یورتروپلاستی راضی هستند و نرخ موفقیت آن ۹۰ درصد است. از جمله مواردی که اصولاً بلافاصله بعد از جراحی با بهبود همراه میشوند، عبارتند از:
- جریان ادرار قویتر
- کاهش زمان انتظار برای شروع ادرار
- کاهش فشار لازم در طول ادرار
- از بین رفتن دو شاخه شدن ادرار
- از بین رفتن مشکل قطع و وصل جریان ادرار
- رفع مشکل تخلیه ناقص مثانه
طول تنگی مجرای ادرار روی موفقیت یورتروپلاستی تأثیر میگذارد، اما سن بیمار نه. صرف بالا رفتن سن مانعی برای جراحی یورتروپلاستی نیست. نرخ موفقیت یورتروپلاستی در سالمندان و جوانان مشابه است و تنها عامل تأثیرگذار در این میان، طول تنگی مجرای ادرار است.
تکنیکهای پیشرفته و جدید یورتروپلاستی
پیشرفتهای بسیاری در طول سالیان در روشهای جراحی یورتروپلاستی ایجاد شده که منجر به بالا رفتن احتمال موفقیت و کاهش خطر بروز مشکلات ناشی از آن شده است. بعضی از این پیشرفتها عبارتاند از:
- روشهای کمتهاجم: در روشهای کمتهاجم یورتروپلاستی مثل آندوسکوپی و لاپاراسکوپی از سیستوسکوپهای منعطف استفاده میشود که میتواند به جراحی یورتروپلاستی کمک کند. توسعه این روشها به کاهش خطر بروز مشکلات و عوارض و کوتاهی دوره ریکاوری کمک کرده است.
- مهندسی بافت: روش مهندسی بافت برای فراهم کردن زمینه تولید بافت لازم جهت جاگذاری در جراحی یورتروپلاستی در آزمایشگاه توسعه داده شده است.
- استفاده از ربات: استفاده از ربات در جراحی یورتروپلاستی میتواند دقت و کنترل روی فرایند جراحی را بالا برده و به کاهش خطرات و عوارض و همچنین بهبود نتایج آن کمک کند.
- مواد استفاده شده در گرافت: مواد توسعه یافته جدید مثل ماتریکس بدون سلولی یا ماتریس برون سلولی، به بقای بهتر گرافت و کاهش خطر بروز مشکلات کمک میکند.
هزینه عمل
هزینه جراحی یورتروپلاستی به فاکتورهای مختلفی مثل محل انجام جراحی، هزینه بیمارستان یا کلینیک، دستمزد جراح، هزینه بیهوشی، آزمایشات تشخیصی و تصویربرداری، مراقبتهای بعد از عمل و جلسات مراجعه به پزشک، پوشش بیمه و همچنین پارامترهای دیگری مثل پیچیدگی جراحی یا مشکلات احتمالی دیگر بستگی دارد. برای داشتن یک برآورد مناسب از هزینه جراحی یورتروپلاستی باید با پزشکتان و بخش حسابداری بیمارستان درباره شرایط خودتان مشورت کنید.
